हाई हाई हाइकिङ

हाई .....हाई ....हाइकिङ....

बाँसघारिको ओरालो झरेर सानो खोल्सा हुँदै केहि उकालो चढियो । शिवहरी बनकाइलाको ठटयौलो गितमा मस्ति मार्दै हरियो जंगलको फेदमा लमतन्न फैलिएको वस्ति हेर्दै हाम्रो यात्रा जारी थियो ।

हामी हतारका यात्री हौ । त्यसैले हाम्रो यात्रा पूर्व निर्धारित भन्दा पनि हतारमा तय हुन्छ । यस पटक नयाँ वर्षको कार्यक्रम पनि त्यस्तै भयो । पहिला त्रिशुलीको -र्याफ्टिङ हाम्रो सेड्युलमा थियो । अचानक त्यो कार्यक्रम पछि सरयो र घ्याम्पेडाँडा हाइकिङ तय भयो । नयाँ वर्षको दिन १६ जना साथीहरु हाइकिङ र हल्का ड्राइ पिकनिकका लागि तयार भइयो । साधन हुने साथीहरु साधन लिएर जाने अरु चै बसबाट भक्तपुरको दधिकोट पुगियो । अनिलको घरमा भाउजु निर्मला विदेशी मित्र सौगात र अनिलको परिवारको सहृदयी आतित्थ्य सत्कार पाइयो । उसिनेको आलु छोडाएर इरादा र रजनीको सकि्रयतामा अचार तयार भयो हाम्रो यात्राका लागि । न्यौपाने परिवारसँग शुभकामना आदान प्रदान गरेर करिव साँढे आठ बजे हामीले गुण्डु गाविस-३  स्थित घ्याम्पेडाँडाको यात्रा शुरु गर्यौ ।

सगरमाथा जोगाऔ

भोलि विल गेट्सले सगरमाथाको चुचुरोको ढुंगाबाट अमेरिकामा महल बनाउन खोज्लान त्यसका लागि पनि छुट दिने ?

पैसो हुनेले सबैथोक गर्न पाइन्छ ? अरु देशमा नपाए पनि नेपालमा चै पक्कै पाइन्छ । सगरमाथको चुचुरोको ढुंगा ल्याएर घडि बनाउने कम्पनीले त्यहि कुरा पुष्टि गरिदिएको छ । यदि त्यसो होइन भने सगरमाथाको चुचुरोको ढुंगाबाट घडि बनाउने अधिकार त्यो कम्पनीलाई कस्ले दियो ? अहिले सगरमाथाको चुचुराको ढुंगोबाट घडि मात्रै बनेको छ । भोलि विल गेट्सले सगरमाथाको चुचुरोको ढुंगाबाट अमेरिकामा महल बनाउन खोज्लान त्यसका लागि पनि छुट दिने ? यदि त्यस्तै हो भने के सगरमाथाको त्यो महत्व र प्रसिद्धि बाँकि रहला त ?

विश्व सम्पदा सूचिमा सूचिकृत सर्वाेच्च शिखरको ढुंगा यस्तै व्यवसायिक प्रयोजनका लागि निकाल्दै जाने हो भने त्यो शिखरको उचाईमा कस्तो प्रभाव पर्ला खै यो विषयमा सरकारी निकायको ध्यान गएको ?

इतिहास मेटेर मेटिन्न

इतिहास विस्रनेले बर्तमानलाई बुझ्न सक्दैनन र भविष्य बनाउन सक्दैनन् । यो यर्थाथ हो । किन कि इतिहास हाम्रो आधार हो । आधार विना कुनै पनि वस्तुको यर्थाथ सम्भव छैन । तर नेपाली नेताहरुले यो कुरा बिरसीएका छन् अहिले । त्यसैले त यहाँ समयमै न संविधान बन्न सकेको छ न लामो समय वितिसक्दा पनि शान्ति प्रकि्रया टुंगोमा पुगेको छ । 

मुलुकमा प्रजातन्त्र हट्यो र नयाँ लोकतन्त्र आयो । राजा फालिए र गणतन्त्र आयो । जनतामा नयाँ आशा पलायो । तर मुलुकको बागडोर हाक्ने र सत्ता साचालन गर्ने हाम्रा नेता तीनै पुराना रहे । जसको मस्तिष्कमा नयाँ सफ्टवेयर छैन । त्यहि पुरानो बोतलमा नयाँ र_िक्स राख्ने काम मात्रै भयो । फलत जनता निरास हुँदैछन् । विश्वमा यस्ता धेरै परिवर्तनहरु भएका छन् । जसले त्याहाँको समग्र व्यवस्थालाई नै उथलपुथल बनाइदिएको छ । तर पनि ती मूलुकमा इतिहास मेटिदैन । बरु ती इतिहासलाई थप दहि्रलो बैज्ञानिक आधार दिइन्छ । तर नेपालको सन्र्दभमा त्यो ठ्याक्कै विपरित छ । कुनै परिवर्तन हुना साथ हामी त्योसँग जोडिएका पुराना इतिहास मेटाउन उद्य्त हुन्छौ ।

सस्तो लोकप्रियताका लागि किन यस्तो नाटक ?

 काम गर्न नसक्ने हो भने सस्तो लोकपि्रयाताका लागि किन यस्तो नाटक मंचन गर्नु हुन्छ डाक्टरसा'ब "नयाँ जोगीले धेरै खरानी घस्छ"-नेपाली यो उखान निकै चर्चित छ । सायद तपाई पनि यहि उखानबाट प्रेरित हुनु भएको त होइन ?

पछिल्लो समयमा जब सरकार परिवर्तनको खेल शुरु भयो तब तिनै बाबुराम डाक्टरसा'ब नयाँ प्रधानमन्त्रीको एकमात्र उम्मेदवारको रुपमा फेसबुक र ट्वीटर देखि राष्ट्रिय संचार माध्यामहरुमा छाए । डाक्टरसाब प्रधानमन्त्री भएपछि मुलुकमा केहि परिवर्तन देखिनेमा सबै जनता विश्वस्त हुनु पनि स्वभाविकै थियो । मनग्गे पढेका जनयुद्धको बेलामा पनि पार्टी भित्रै फरक धार राखेर चर्चित बनेका थिए बाबुराम डाक्टरसा'ब ।

उनी सरकारको नेतृत्वमा पुगे । नेपालमा बनेको मुस्ताङ चढे । सानो चुस्त मन्त्री मण्डल बनाउने र जनतालाई राहतका प्याकेज सार्वजनिक गरे । जनताको गुनासो सुन्न हेलो सरकार भन्ने इकाइ नै खडा गरे । जनतासँग कुरा गर्न रेडियो नेपालमा प्रधानमन्त्री प्रत्यक्ष उपस्थित भए । उनले गम्भिर भएर जनताको गुनासो सुने । तर ती कुनै पनि गुनासोको निराकरण भएन ।

जीवन, पिडा र प्रकुति

जन्मदिनको आबसर परेर एक मित्र ले झमक घिमिरेको "जीबन काँडा कि फुल" भन्ने पुस्तक उपहार दिएका थिए । पुस्तकको  कै आंश पढे । जीवनको नयाँ परिभाषा सिके । जीवनमा थुप्रै उतार चाडव आउछन । जसले मानिसलाइ परिपक्क बनाउछ । तर पनि मान्छे कतिपय कुराले निक्कै मर्महात हुन्छ । सायद यो प्राकृतिक  नियम नै हो । जुन म मा नि लागु हुन्छ ।   

सरकारले जनताका लागि ल्याएको राहतको नया प्याकेज

गाडी कुदाउन तेल छैन, खाना पकाउन ग्याँस छैन, हातमा डिग्रिको सर्टिफिकेट छ जागिर छैन, अव त हुँदा हुँदै घरमा विजुलीको तार छ विजुली बत्ति छैन। बालुवाटार र सिंहदरवारमा कहिल्यै लोडसेडिङ हुदैन तर मेरो घरमा कहिले बत्ति आउँछ मलाई नि थाहा हुदैन। लौ हेर्नुस त फाल्गुन एक गते देखि लागु हुने गरि सरकारले जनताका लागि ल्याएको लोडसेडिङको राहत प्याकेज 

सन्तोष पन्तका छोराले गरे लिङ्ग परिवर्तन

अब मलाई केटलिन पन्त भन्नु होला,' अलिकति लजाएको लवजमा उनले भनिन्, 'प्रतीक नाम मलाई जहिले पनि अड लाग्थ्यो, त्यो म होइन भनेर अहिले बल्ल प्रमाणित भएको छ ।'

कलाकार सन्तोष पन्तका छोरा प्रतीक अब छोरीमा परिवर्तन भएका छन् । सानैदेखि छोरीको जस्तै व्यवहार गर्ने प्रतीकले २२ दिनअघि थाइल्यान्डको सुर्पोन क्लिनिकमा आफ्ना पुरुष अंगलाई महिला अंगमा परिवर्तन गराएका हुन् । आठ घन्टे शल्यक्रियापछि उनी पूर्णरूपमा युवती बनेको उनको मेडिकल प्रोग्रेस रिपोर्टमा उल्लेख छ । थाइल्यान्डको कन्सुरीमा अवस्थित अस्पतालमा २० दिन आराम गरेपछि उनी शुक्रबार घर फर्किए ।

त्यसलगत्तै १८ वर्षे प्रतीकले लिङ्ग मात्र होइन, नामसमेत परिवर्तन गरेका छन् । र, अब उनी भएका (की) छन्- केटलिन । 

जरुर साथी म पागल !

-महाकवि लक्ष्मी प्रसाद देवकोटा 

जरुर साथी म पागल !                                                                        
यस्तै छ मेरो हाल !
म शब्दलाई देख्दछु !
दृश्यलाई सुन्दछु !
बास्नालाई स्वाद लिन्छु !
आकाशभन्दा पातला कुरालाई छुन्छु !
ती कुरा
जसको अस्तित्व लोक मान्दैन
जसको आकार संसार जान्दैन !
म देख्दछु ढुङ्गालाई फूल !
जब जल-किनारका जल-चिप्ला ती
कोमलाकार पाषाण
चाँदनीमा

ठूलालाई मस्ति जनतालाई सास्ति

राष्ट्रपतिको सबारी एस्तो हुन्छ ?

?

"ठूलाबडा मान्छेको आसपास बस्दा राहात हैन आहात हुन बाध्य मेरो कामना छ सत्रुले पनि ठूलाबडा मान्छेको आसपास बस्नु नपरोस।"

छरछिमेकमा ठूलाबडा मान्छे बस्दा आफ्नो पनि सान सौकातै अर्कै हुन्थ्यो । त्यसैले उ बेला बुढा पाकाले ठूलाबडाको छत्रछायामा बस्नु भनेर आषिस दिन्थे । घडीको सुई निरन्तर घुमिरहेको छ सुइको घुमाइसँगै थुपै्र परिवर्तनहरु भइरहेका छन । सायद परिवर्तनको यो लहरबाट अहिले यो आषिस पनि प्रभावित बनेको छ । हुन त यो नेपालीहरुका लागि प्रजातन्त्रिक युग होइन । यो त लोकतन्त्र हो रे । सायद यहि लोकतन्त्रले ठूलाबडाको छत्रछायामा बस्नु भन्ने आषिसलाई पनि प्रभावित पारेको हो । जसबाट प्रभावित हुने मध्येमा साक्षत म पनि एक हुँ।

देश हेरेको हेरै छ

हातमा शैक्षिक योग्यताका डिगि्र छन् तर काम छैन । शैक्षिक बेरोजगारहरुको संख्या दिनानुदिन बढ्दो छ । योजनाहरु थुप्रै छन् त्यसलाई व्यबाहारमा उर्तान पैसो छैन । बैंकबाट ऋण लिन धितो राख्ने जमानी छैन । प्रुष्टेशन व्याप्त छ ।
बैंक तथा वित्तिय संस्थ्मा नगद तरलता बढी भो सुरक्षित लगानीको क्षेत्र छैन । घरजग्गामा गरेको लगानी उठ्ने अवस्था छैन ।
यात्राका लागि सवारी साधन छ तर चलाउनलाई तेल छैन । पैसा तिररे तेलहाल्न पनि सोस्र फोस्र लगाउनु पर्छ । त्यहि िसंहदरवार अगाडी ६ घण्टा लाईन बस्दा पनि तेल हाल्न पाइन्न ।